Lens Basıldı, Elektrot Boyandı
Türkiye’nin ilk ve tek, haftalık sağlık bülteni “Pazartesiye Giriş” 141. sayısı ile sizlerle.
Herkese kocaman merhaba,
Bu hafta sağlık gündeminde özel sağlık kuruluşlarına verilecek yeni lisanslar, yayımlanan klinik rehberler, ABD’de büyüyen kızamık salgını ve sağlık verilerinin yapay zekâ ile buluşması öne çıktı.
Sağlık teknolojileri tarafında ise doğrudan cilde boyanabilen elektrotlar ve 20 dakikada üretilebilen kişiye özel kontakt lensler dikkat çekti.
Türkiye Sağlık Gündemi
Sağlık Bakanı İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi’ni Ziyaret Etti
23 Temmuz 2026
Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, İzmir Biyotıp ve Genom Merkezi’ni ziyaret ederek kurumun araştırma altyapısı ve yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı.
Merkez; genom bilimi, biyoteknoloji, biyomedikal araştırmalar, ilaç geliştirme ve hastalıkların moleküler mekanizmalarının incelenmesi gibi alanlarda faaliyet yürütüyor.
Ziyaret, Türkiye’nin sağlık teknolojilerinde dışa bağımlılığını azaltma, biyoteknolojik ürün geliştirme ve akademik araştırmaları klinik uygulamalara dönüştürme hedefleri çerçevesinde değerlendirildi.
Özel Sağlık Kuruluşları İçin Poliklinik, Kadro ve Hiperbarik Oksijen Lisansları Artırmaya Açıldı
24 Temmuz 2026
Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, 2026 yılı özel sağlık kuruluşları planlaması kapsamında iki ayrı artırma duyurusu yayımladı.
İlk duyuru; yeni poliklinik ruhsatları ile faal veya faaliyeti askıda olan polikliniklere verilecek ilave tabip branşı kadrolarını kapsıyor.
Poliklinik planlaması dört grupta yürütülecek:
Ankara, İstanbul ve İzmir’de açılacak poliklinik lisansları
Diğer 27 büyükşehirde açılacak poliklinik lisansları
Büyükşehir statüsünde olmayan 51 ilde açılacak poliklinik lisansları
Mevcut polikliniklere verilecek ilave tabip branşı kadroları
Başvurular EKİP sistemi üzerinden alınacak. Başvuru süresi 31 Temmuz 2026 saat 23.59’da sona erecek. Ayrıntılar ilgili poliklinik ruhsatı ve kadro duyurusunda yayımlandı.
İkinci duyuru ise özel sağlık kuruluşlarına verilecek hiperbarik oksijen tedavisi basınç odası lisanslarını kapsıyor.
Bu lisans için başvuracak gerçek veya tüzel kişilerin artırma dokümanını Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünden temin etmesi ve gerekli evrakları kapalı zarfla teslim etmesi gerekiyor. Sürecin ayrıntıları hiperbarik oksijen tedavisi lisansı duyurusunda yer aldı.
Bu iki duyuru, 25 Haziran 2026’da yayımlanan genel özel sağlık kuruluşları planlama ilanının devamı niteliğinde. Haziran ayındaki planlama çerçeveyi ortaya koyarken, 24 Temmuz duyuruları başvuru ve artırma sürecini fiilen başlattı.
Mevzuat, Klinik Rehberler ve Sağlık Politikaları
Geriatride Kronik Hastalıkların Yönetimi İçin Yeni Klinik Rehber Yayımlandı
Temmuz 2026
Sağlık Bakanlığı, Geriatride Kronik Hastalıkların Yönetimi Klinik Rehberi 2026 başlıklı 99 sayfalık yeni rehberi yayımladı.
Belgenin künyesinde revizyon tarihi ve revizyon numarası bulunmuyor. Bu nedenle rehber, aynı başlık altında güncellenmiş bir metin değil; ilk yayımlanan sürüm olarak değerlendiriliyor. Daha önce yayımlanan Geriatrik Sendromların Yönetimi rehberleri ise düşme, kırılganlık, polifarmasi ve benzeri geriatrik sendromlara odaklanan ayrı yayınlardı. Yeni rehber doğrudan kronik hastalık yönetimini ele alıyor.
Rehberin beş ana başlığı
Yaşlıda diyabet yönetimi
Yaşlıda hipertansiyon yönetimi
Yaşlıda kalp yetmezliği yönetimi
Yaşlıda kronik böbrek hastalığı yönetimi
Yaşlıda atriyal fibrilasyon yönetimi
Rehberin temel yaklaşımı, yaşlı bireylerde tedaviyi yalnızca hastalığa göre değil; kırılganlık, bilişsel durum, fonksiyonel kapasite, yaşam beklentisi ve kullanılan ilaç sayısına göre kişiselleştirmek.
Önemli noktalar
Yaşlı hastalarda tek hastalık odaklı tedavi yerine multimorbidite dikkate alınmalı.
Multimorbidite, bir kişide iki veya daha fazla kronik (uzun süren) hastalığın veya sağlık sorununun aynı anda bulunması durumu.
Tedavi hedefleri sağlıklı, kısmen bağımlı ve ileri derecede bağımlı hastalarda aynı tutulmamalı.
Aşırı tedavi, hipoglisemi, ortostatik hipotansiyon ve düşme riski özellikle gözetilmeli.
Polifarmasinin azaltılması ve uygulanması kolay tedavi planlarının seçilmesi öneriliyor.
Yaşlı diyabetlilerde direnç egzersizi, sarkopeninin önlenmesi için özellikle vurgulanıyor.
Hipertansiyon yönetiminde takvim yaşından çok kırılganlık ve fonksiyonel durum dikkate alınıyor.
Rehberin tamamına Geriatride Kronik Hastalıkların Yönetimi Klinik Rehberi 2026 üzerinden ulaşılabilir.
Çocuk Palyatif Bakımında Kabul, Sevk ve Taburculuk Kriterleri Standartlaştırıldı
Temmuz 2026
Sağlık Bakanlığı, 107 sayfalık Çocuk Palyatif Bakım Klinik Rehberi 2026 belgesini yayımladı.
Rehber, çocuk palyatif bakımını yalnızca yaşamın son günlerinde verilen bir hizmet olarak tanımlamıyor. Bakımın, yaşamı tehdit eden veya sınırlayan hastalığın tanısıyla birlikte başlaması ve tedavi süreciyle eş zamanlı yürütülmesi öneriliyor.
Rehberin öne çıkan başlıkları
Çocuk palyatif bakımın temel ilkeleri
Multidisipliner ekip yapısı
Hastane ve ev temelli palyatif bakım
Kabul, taburculuk ve sevk kriterleri
Ağrı ve semptom yönetimi
Trakeostomi, stoma ve basınç yarası bakımı
Aile ve bakım veren eğitimi
Çocuk ve aileyle iletişim
Yaşam sonu kararları
Yas süreci ve aile desteği
Önemli noktalar
Palyatif bakım, küratif tedavi devam ederken de başlayabilecek.
Çocuk ve ailesi karar verme sürecine aktif olarak katılacak.
Bakım yalnızca hastanede değil; evde, ayaktan merkezlerde ve diğer sağlık tesislerinde de sürdürülebilecek.
Kontrol edilemeyen ağrı, nöbet, solunum sıkıntısı, beslenememe ve psikososyal destek ihtiyacı yatış gerekçesi sayılabilecek.
Taburculuk öncesinde ailenin cihaz, ilaç, aspirasyon, beslenme ve acil durum eğitimlerinin tamamlanması gerekecek.
Evde sağlık biriminin ilk değerlendirmeyi taburculuktan sonraki en geç üç gün içinde gerçekleştirmesi öneriliyor.
Rehber, çocuğun ölümünden sonra ailenin yas sürecinde mümkünse yaklaşık iki yıl desteklenmesini hedefliyor.
Rehberin tamamına Çocuk Palyatif Bakım Klinik Rehberi 2026 üzerinden ulaşılabilir.
Dünya Sağlık Gündemi
ABD Son 35 Yılın En Ağır Kızamık Salgınını Yaşıyor
25 Temmuz 2026
ABD’de 2026 yılı kızamık vaka sayısı 2 bin 318’e ulaştı. Bu sayı, henüz yıl tamamlanmadan 2025’in toplamını geride bıraktı.
Ülkede bildirilen vaka sayısı 1991’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. ABD, kızamığın ortadan kaldırıldığını 2000 yılında ilan etmişti; ancak son 18 ayda kaydedilen vaka sayısı önceki 25 yılın toplamını geçti.
Uzmanlar salgının büyümesinde düşük aşılama oranlarının ve farklı eyaletlerde oluşan yeni bulaş zincirlerinin etkili olduğunu belirtiyor.
Kızamık, hava yoluyla çok kolay bulaşabiliyor. Virüs, hasta kişinin bulunduğu kapalı ortamdan ayrılmasının ardından yaklaşık iki saat havada kalabiliyor. Bu nedenle havalimanları ve yoğun uluslararası yolcu trafiği bulunan alanlar özel risk taşıyor.
Türkiye’de bazı havalimanı çalışanlarına da kızamık riskine karşı bilgilendirme mesajları gönderildiği ve eksik aşıların tamamlanmasının istendiği belirtiliyor.
Mutlu Toplum, Yalnızca Mutlu Bireylerin Toplamı Değil
25 Temmuz 2026
Polonya Bilimler Akademisi Psikoloji Enstitüsünden Ewa Palikot’un liderliğindeki araştırmada, 66 ülkeden 97 bin 220 kişinin verileri incelendi.
Araştırmacılar, Dünya Değerler Araştırması verilerindeki 200’den fazla sosyal ve psikolojik değişkeni analiz etti. Mutlulukla ilişkili 56 mekanizma, beş ana başlıkta toplandı.
Mutlulukla bağlantılı beş temel faktör
Özgürleşme ve eşitlik: Eşit haklar, toplumsal cinsiyet eşitliği ve azınlıkların kabulü toplumun genel mutluluğunu yükseltti.
Bilim, insan hakları ve demokratik katılım: Akılcı düşünceyi ve güçlü demokratik değerleri benimseyen toplumlarda mutluluk daha yüksekti.
Temel ihtiyaçlara erişim: Gıda, barınma ve sağlık hizmetlerine ulaşabilmek bireysel yaşam memnuniyetini artırdı.
Güvenilir kurumlar: Adalet, güvenlik ve finans kurumlarına duyulan güven insanların kendisini daha güvende hissetmesiyle bağlantılı bulundu.
Yakın çevre bağları: Mahalle ve aile bağları bireysel mutluluğu artırdı. Ancak yalnızca yakın gruplara güvenilen toplumlarda dış gruplara karşı önyargı gelişebildiği için ülke ortalamasındaki mutluluk daha düşük olabildi.
Araştırmanın ana fikri oldukça sade:
Bir toplumda herkes yalnızca kendi mutluluğunu aradığında, ortaya mutlaka mutlu bir toplum çıkmıyor.
Çalışma gözlemsel olduğu için neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor.
Araştırma & Bilim
Beşinci Kahveye Kadar Kalp Rahat mı?
22 Temmuz 2026
☕ Kahve sayacı
1–2 fincan: Makul.
2–4 fincan: Analizde en düşük ölüm riski bu aralıkta görüldü.
5 fincana kadar: Çoğu sağlıklı yetişkinde kalp-damar riskini artırmadı.
Şeker, şurup ve krema: Çalışmanın “kahve” tanımını değiştirebilir.
Enerji içeceği: Aynı şey değil.
California Üniversitesi San Francisco’dan Prof. Dr. Gregory M. Marcus’un ortak yazarları arasında bulunduğu inceleme, katkısız kafeinli kahvenin günde beş fincana kadar tüketilmesinin çoğu kişi için kalp-damar hastalığı riskini artırmadığını bildirdi.
Bazı veriler, kahve tüketimini kalp yetmezliği, inme, hipertansiyon ve tip 2 diyabet riskindeki azalmayla ilişkilendirdi. En düşük ölüm riski günde iki ila dört fincan tüketenlerde görüldü.
Ancak “beş fincan herkese serbest” sonucu çıkarılmamalı. Aynı miktar kahve bazı kişilerde çarpıntı, kaygı, reflü veya uyku bozukluğu oluşturabilir.
Sağlık Teknolojileri ve Yapay Zekâ
ChatGPT, Sağlık Kayıtları ve Apple Health Verileriyle Çalışmaya Başlıyor
23 Temmuz 2026
Daha önce bahsettiğimiz Health in ChatGPT, yani OpenAI, ABD’deki uygun kullanıcıların sağlık kayıtlarını ve Apple Health verilerini ChatGPT’ye bağlayabileceği Health in ChatGPT özelliğini kullanıma sundu.
Yeni sistem; kullanıcının izniyle ilaçları, laboratuvar sonuçlarını, ziyaret kayıtlarını, uyku, aktivite ve egzersiz verilerini birlikte değerlendirebilecek.
Örnek kullanım alanları şöyle sıralanıyor:
Yeni bir tahlili önceki sonuçlarla karşılaştırmak
Son muayeneden bu yana değişen verileri özetlemek
Doktor randevusu öncesinde soru listesi hazırlamak
Uyku ve hareket verilerindeki örüntüleri incelemek
Dağınık sağlık geçmişini anlaşılır bir zaman çizelgesine dönüştürmek
OpenAI, bağlı sağlık kayıtları ve bu verileri kullanan konuşmaların temel modelleri eğitmek veya reklam hedeflemek için kullanılmayacağını belirtiyor. (İnandık mı?) Özellik, ABD’de 18 yaş üzerindeki Free, Go, Plus ve Pro kullanıcılarına web ve iOS üzerinden kademeli olarak sunuluyor.
ChatGPT, sağlık profesyonelinin yerini almıyor. OpenAI da önemli bilgilerin doğrulanmasını ve tıbbi kararların sağlık çalışanıyla görüşülmesini öneriyor.
Kişiye Özel Kontakt Lens 20 Dakikada Basıldı
14 Temmuz 2026
Waterloo Üniversitesi araştırmacıları, hastanın göz yüzeyine özel kontakt lensleri yaklaşık 20 dakika içinde üretebilen bir 3D baskı sistemi geliştirdi.
Mevcut kontakt lensler sınırlı sayıdaki standart boyut ve biçimde üretiliyor. Düzensiz kornea yapısına sahip hastalarda uygun lensin bulunması haftalar sürebiliyor ve birden fazla randevu gerektirebiliyor.
Yeni platform üç bileşeni bir araya getiriyor:
Kişiye özel lens tasarım yazılımı
3D baskıya uygun yeni hidrofilik silikon
İleri üretim teknikleri
Sistemin hedefi, gözün taranması, lensin tasarlanması, üretilmesi ve hastaya verilmesini tek optometrist ziyaretinde tamamlamak. Araştırma ekibine Waterloo Kimya Bölümünden Prof. Dr. Shirley Tang liderlik ediyor. (University of Waterloo)
Gelişmenin kaynağı Waterloo Üniversitesi duyurusudur. Haber, Bülten – Serdar Kuzuloğlu seçkisinden bülten gündemine alınmıştır.
Elektrot Cilde Yapıştırılmadı, Boyandı
13 Temmuz 2026
Penn State araştırmacıları, kalp, kas ve beyin sinyallerini ölçebilen elektrotların doğrudan cilde boya gibi uygulanmasını sağlayan iletken bir mürekkep geliştirdi.
Mürekkep:
Cilde fırçayla uygulanabiliyor.
İstenilen renkte hazırlanabiliyor.
Yaklaşık 10 dakikada kuruyor.
Terli veya kıllı cilt yüzeyine daha iyi uyum sağlayabiliyor.
Kalbin elektriksel aktivitesini ECG,
Kas aktivitesini EMG,
Beyin aktivitesini EEG olarak ölçebiliyor.
Geleneksel elektrotlarda cilt ile sensör arasında boşluk oluşması ölçüm kalitesini azaltabiliyor. Boyanabilir sistem doğrudan cilt yüzeyine uyum sağladığı için daha hassas sinyal almayı hedefliyor.
Araştırmacılar, elektrotların 12 saatlik günlük yaşam ve egzersiz testlerinde cilde tutunmayı ve sinyal kalitesini koruduğunu bildirdi. Çalışma Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı. (The Pennsylvania State University)
Gelişmenin ayrıntıları Penn State araştırma haberinde yer aldı. Haber, Bülten – Serdar Kuzuloğlu seçkisinden alınmıştır.
Sağlıcakla kalın.