Finalin Sağlık Skoru 🏆
Türkiye’nin ilk ve tek, haftalık sağlık bülteni “Pazartesiye Giriş” 140. sayısı ile sizlerle.
Herkese kocaman merhaba,
Bu hafta Türkiye’de istirahat raporlarının dijitalleşmesi, sağlık turizmi gelirleri ve öğrenci affı gündemdeydi. Dünyada ise demansın önlenebilir riskleri, çocukluk çağı aşılaması öne çıktı.
Sağlık teknolojilerinde yapay zekâ destekli risk tahmini konuşulurken GLP-1 kullananlarda kas kaybının önlenmesi yeniden tartışmaya açıldı. Dünya Kupası finalinde ise kupayı İspanya kaldırdı; sağlık gündemine Kanada’dan taşınan yangın dumanı damga vurdu.
Türkiye Sağlık Gündemi
İstirahat Raporlarında Dijital Dönem Başladı
18 Temmuz 2026
Sağlık Bakanlığı, daha önce dijital karşılığı bulunmayan istirahat raporlarının da elektronik ortamda hazırlanmasını sağlayan yeni uygulamayı devreye aldı.
İstirahat raporları, Bakanlık tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularında çalışan hekimler tarafından e-Rapor Sistemi üzerinden düzenlenebilecek.
Yeni sistemi basitçe şöyle özetleyebiliriz:
Raporlar elektronik ortamda ve e-imzalı olarak hazırlanacak.
Vatandaşlar raporlarını e-Devlet üzerinden görüntüleyebilecek.
Raporların geçerliliği e-Rapor doğrulama servisi üzerinden kontrol edilebilecek.
Elektronik rapor için ayrıca çıktı alınması gerekmeyecek.
Öğrenciler, 18 yaşını doldurmamış kişiler, memurlar, kamu görevlileri, esnaf ve serbest meslek sahipleri sistemden yararlanabilecek.
Uygulamanın ayrıntıları Sağlık Bakanlığının e-Rapor Sistemi ve ilgili istirahat raporu açıklamasında yer aldı.
Türkiye Sağlık Turizminden Üç Ayda 761,5 Milyon Dolar Gelir Elde Etti
16 Temmuz 2026
Türkiye, 2026 yılının ilk üç ayında 302 bin 487 uluslararası hastaya sağlık hizmeti sundu. Sağlık turizminden elde edilen gelir 761 milyon 523 bin dolara ulaştı.
Hizmet İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi ve Sağlık Hizmetleri Komite Başkanı Mustafa Eröğüt’ün verdiği bilgilere göre kişi başına sağlık turizmi geliri, önceki yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 39 arttı.
Kişi başına ortalama sağlık harcaması yaklaşık 2 bin 500 dolara yükseldi. Onkoloji, kardiyovasküler cerrahi, robotik cerrahi, organ nakli ve kompleks tedavilerde bu tutarın 10 bin ile 50 bin dolar arasında değişebildiği belirtildi.
Türkiye’ye en fazla hasta gönderen ülkeler ve bölgeler arasında Almanya, Birleşik Krallık, Irak, Azerbaycan, Rusya, Libya ve Körfez ülkeleri bulunuyor. Kazakistan ve Özbekistan başta olmak üzere Orta Asya ülkelerinden gelen talepte de artış yaşanıyor.
En fazla talep gören alanlar ise şöyle sıralanıyor:
Estetik ve plastik cerrahi
Saç ekimi
Diş tedavileri
Göz hastalıkları
Ortopedi ve travmatoloji
Kardiyoloji
Onkoloji
Tüp bebek tedavileri
Obezite cerrahisi
Veri Kutusu
302.487 uluslararası hasta
761,5 milyon dolar gelir
Yaklaşık 2.500 dolar kişi başı harcama
%39 kişi başı gelir artışı
Yaklaşık 180 ülkeden hasta
Sağlık turizmi verilerinin ayrıntıları ilgili haberde yer aldı.
Mevzuat ve Sağlık Eğitimi
Öğrenci Affı Komisyondan Geçti: Hekim Adaylarına Eğitimi Tamamlama Hakkı
16 Temmuz 2026
Üniversite öğrencilerinin eğitimlerine dönmesini sağlayan öğrenci affı düzenlemesi, TBMM Millî Eğitim Komisyonunda kabul edildi.
Düzenleme bu aşamada henüz yürürlüğe girmiş bir kanun değil. Teklifin yasalaşması ve yayımlanması gerekiyor.
Öğrenci affında öne çıkanlar
Kimler yararlanabilecek?
Hazırlık, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü programlardan ilişiği kesilenler ile bir programı kazandığı hâlde kayıt yaptırmayanlar.Başvuru süresi ne kadar?
Düzenleme yürürlüğe girdikten sonra dört ay içinde başvuru yapılması öngörülüyor.Eğitime ne zaman dönülecek?
Başvurusu kabul edilen öğrenciler, 2026–2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilecek.Son sınıf öğrencileri için ne değişiyor?
Azami öğrenim süresini dolduran ve mezuniyet aşamasındaki öğrencilere başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verilecek.İntörnlüğünü tamamlayamayanlar ne olacak?
Uygulamalı eğitime veya intörnlüğe başlamayan, eğitimini tamamlayamayan ya da başarısız olan öğrencilere bu eğitimleri tamamlama hakkı tanınacak.“Süresiz hak” ne anlama geliyor?
YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, intörnlük aşamasındaki tıp öğrencilerinin eğitimlerini tamamlayana kadar bu haktan yararlanabileceğini açıkladı.Yatay geçiş yapılabilecek mi?
Giriş yılındaki ÖSYS veya YKS puanı uygun olan öğrenciler, aynı ya da farklı bir diploma programına yatay geçiş talebinde bulunabilecek.Kimler kapsam dışında?
Belirli ağır suçlardan hüküm giyenler, sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler ve güvenlik kurumlarına bağlı bazı yükseköğretim programlarından ilişiği kesilenler düzenlemeden yararlanamayacak.
Dünya Sağlık Gündemi
Demans Risklerinin Yüzde 45’i Önlenebilir veya Geciktirilebilir
15 Temmuz 2026
Dünya Sağlık Örgütü, bilişsel gerileme ve demans riskinin azaltılmasına yönelik rehberini güncelledi.
Dünya genelinde 57 milyondan fazla kişi demansla yaşıyor. Her yıl yaklaşık 10 milyon kişiye yeni demans tanısı konuluyor.
DSÖ’ye göre demans risklerinin yüzde 45’e varan bölümü değiştirilebilir faktörlerle ilişkilendiriliyor. Bunlar arasında:
Sigara kullanımı
Alkol tüketimi
Fiziksel hareketsizlik
Sosyal izolasyon
Hava kirliliği
Hipertansiyon
Diyabet
Yüksek kolesterol
bulunuyor.
Yeni rehber; fiziksel aktivitenin artırılmasını, sigaranın bırakılmasını, alkol tüketiminin azaltılmasını ve sağlıklı beslenmeyi öneriyor. Bilişsel eğitim, sosyal etkinlikler ve uygun kişilerde işitme cihazı kullanımı da risk azaltma önerileri arasında bulunuyor.
DSÖ, tanı konmuş bir eksiklik bulunmadığında demansı önlemek amacıyla B vitamini, E vitamini, omega-3 veya multivitamin kullanılmasını önermiyor.
Güncellenen demans rehberi, koruyucu sağlık hizmetleriyle kronik hastalık yönetiminin birlikte yürütülmesini öneriyor.
Çocuklarda HIV İlaçlarının Doz Rehberi Güncellendi
14 Temmuz 2026
Dünya Sağlık Örgütü, yenidoğanlarda, bebeklerde ve çocuklarda kullanılan antiretroviral ilaçların dozlandırılmasına ilişkin önerilerini güncelledi.
Yeni yönlendirme, çocukların yaş ve ağırlık gruplarına göre daha güvenli ve standart dozlandırma yapılmasını hedefliyor.
Rehberde:
Yenidoğan ve prematüre bebeklerde dozlandırma,
Farklı ağırlık gruplarında kullanılacak ilaç miktarları,
Tedavi ve koruyucu uygulamalar arasındaki farklar,
Tüberküloz tedavisi alan çocuklarda gerekli doz değişiklikleri,
Pediatrik ilaç formülasyonları
ele alındı.
Güncelleme; klinisyenler, HIV programı yöneticileri, eczacılar ve sağlık politikası geliştiricileri için hazırlandı.
Çocuklarda kullanılacak antiretroviral ilaçlara ilişkin doz rehberi DSÖ tarafından yayımlandı.
Araştırma & Bilim
Yapay Zekâ Stent Sonrası Kanama ve İskemi Riskini Dinamik Olarak Hesapladı
14 Temmuz 2026
Mayo Clinic, University of Texas Health Science Center ve University of Florida araştırmacıları, koroner stent uygulanan hastalarda kanama ve iskemi riskini zaman içinde hesaplayan Transformer-DAPT adlı yapay zekâ modelini geliştirdi.
Model, perkütan koroner girişim sonrasında ikili antiplatelet tedavi kullanan hastaların ilk yıl içindeki risk değişimini tahmin ediyor.
Çalışmanın geliştirme grubunda Mayo Clinic’e ait 29 bin 32 hastanın elektronik sağlık kayıtları kullanıldı. Model, OneFlorida+ Clinical Research Consortium’dan 19 bin 173 hastayla dış doğrulamaya tabi tutuldu.
Geleneksel risk skorları çoğunlukla hastayı tek bir zaman noktasında değerlendiriyor. Transformer-DAPT ise riskin tedavi süresince nasıl değiştiğini farklı zaman aralıklarında hesaplıyor.
Modelin geliştirme grubundaki performansı:
İskemik olaylar için 0,84–0,87,
Kanama olayları için 0,81–0,88
aralığında ölçüldü.
Dış doğrulama grubunda da model, karşılaştırılan diğer derin öğrenme yöntemlerinden daha yüksek ayırt edici performans gösterdi.
Araştırmacılar, sistemin ikili antiplatelet tedavi süresinin kişiselleştirilmesinde karar desteği sağlayabileceğini belirtti. Ancak modelin klinik uygulamaya geçmeden önce farklı sağlık sistemlerinde değerlendirilmesi gerekiyor.
Araştırma npj Digital Medicine dergisinde yayımlandı.
GLP-1 Kullanırken Kasları Korumak İçin Egzersiz Neden Gerekli?
15 Temmuz 2026
Harvard Üniversitesi İnsan Evrimsel Biyolojisi Bölümünden Prof. Dr. Daniel Lieberman, GLP-1 grubu kilo verme ilaçları kullanılırken egzersizin neden ihmal edilmemesi gerektiğini anlattı.
Bu içerik yeni bir klinik araştırma değil. Harvard Magazine tarafından gerçekleştirilen bir uzman söyleşisi. Lieberman; insanın evrimsel hareket yapısını, modern beslenme düzenini, GLP-1 kullanımını ve kas kaybını birlikte değerlendiriyor.
Söyleşiden öne çıkanlar
GLP-1 ilaçları iştahı azaltıyor. Kişilerin daha az kalori tüketmesini ve kilo vermesini kolaylaştırabiliyor.
Kaybedilen ağırlığın tamamı yağ olmayabilir. Egzersiz ve yeterli beslenme olmadan kilo kaybına belirgin kas kaybı eşlik edebilir.
Kas yalnızca görünüm için gerekli değil. Hareket kapasitesi, denge, metabolik sağlık ve yaşlılıkta bağımsız yaşam için de önemli.
Sadece yürüyüş yeterli olmayabilir. Aerobik egzersiz kalp ve damar sağlığını desteklerken kasların korunması için direnç egzersizlerine de ihtiyaç duyuluyor.
Egzersiz ilacın alternatifi değil, tamamlayıcısı. GLP-1 kullanımı hareket etme gereksinimini ortadan kaldırmıyor.
İştah azalınca beslenme kalitesi daha önemli hâle geliyor. Daha küçük öğünlerde yeterli protein, vitamin ve mineral alınması gerekiyor.
Hedef yalnızca tartıdaki sayı olmamalı. Yağ kaybederken kası, gücü ve günlük hareket kapasitesini korumak daha nitelikli bir sağlık hedefi oluşturuyor.
İlaç bırakıldığında iştah geri dönebilir. Lieberman, tedavi sonrasında kaybedilen kilonun önemli bölümünün geri alınabildiğine dikkat çekiyor.
Kas Koruma Formülü
GLP-1 tedavisi
+ yeterli protein
+ direnç egzersizi
+ düzenli aerobik hareket
= daha nitelikli kilo kaybı
Toplum Sağlığı
İngiltere ve Galler’de Sıcak Hava Dalgaları 2.700’den Fazla Ölümle İlişkilendirildi
13 Temmuz 2026
London School of Hygiene & Tropical Medicine, Imperial College London ve Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi araştırmacıları, Mayıs ve Haziran 2026’daki sıcak hava dalgalarının sağlık etkilerini inceledi.
Hızlı analizde, İngiltere ve Galler’de sıcaklıkla ilişkili 2 bin 700’den fazla ölüm meydana gelmiş olabileceği hesaplandı.
Mayıs ayındaki sıcak hava dalgasında yaklaşık 550, haziran ayındaki sıcak hava dalgasında ise yaklaşık 2 bin 200 sıcaklıkla ilişkili ölüm gerçekleştiği tahmin edildi.
Ölümlerin yaklaşık yüzde 42’si insan kaynaklı iklim değişikliğinin neden olduğu ek sıcaklık artışıyla ilişkilendirildi.
En fazla etkilenen grup 85 yaş üzerindeki kişiler oldu. Bu yaş grubu, tahmin edilen sıcaklık kaynaklı ölümlerin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturdu.
Isıya bağlı ölümler her zaman sıcak çarpması olarak kaydedilmiyor. Aşırı sıcaklıklar kalp krizi, inme, böbrek sorunları ve solunum yetmezliği gibi mevcut hastalıkları ağırlaştırabiliyor.
Araştırmanın ayrıntıları ilgili sıcak hava analizinde yer aldı.
İspanya 2026 FIFA Dünya Kupası’nın Şampiyonu Oldu
19 Temmuz 2026
İspanya, New York–New Jersey Stadyumu’nda oynanan finalde Arjantin’i uzatma dakikalarında 1-0 mağlup ederek 2026 FIFA Dünya Kupası’nın sahibi oldu.
Normal süresi golsüz tamamlanan karşılaşmanın galibiyet golünü, 106’ncı dakikada Ferran Torres kaydetti. İspanya böylece 2010’un ardından ikinci kez erkekler Dünya Kupası’nı kazandı.
Dünya Kupası Finali Duman Altında Kaldı: Tam Günlük Maruziyet 10 Sigaraya Benzetildi
17 Temmuz 2026
Kanada’nın Ontario bölgesindeki orman yangınlarından taşınan yoğun duman, final öncesinde New York ve New Jersey’de hava kalitesini sağlıksız seviyelere taşıdı.
Finalin oynandığı stadyumun çatısının bulunmaması, yaklaşık 82 bin 500 seyirciyi ve sahadaki futbolcuları doğrudan dış ortam havasına maruz bıraktı.
Uzmanların aktardığı karşılaştırmaya göre bu yoğunluktaki dumana tam gün maruz kalmak, yaklaşık 10 sigara içmeye eşdeğer partikül maruziyeti oluşturabiliyor.
Maç hesabıyla anlatırsak…
Haberdeki tam günlük benzetmeyi yalnızca anlaşılır kılmak için 24 saate eşit dağıttığımızda:
45 dakikalık ilk yarı: Yaklaşık 0,3 sigara
90 dakikalık maç: Yaklaşık 0,6 sigara
Uzatmalarla 120 dakika: Yaklaşık 0,8 sigara
Stadyumda dört saat: Yaklaşık 1,7 sigara
Tam günlük maruziyet: Yaklaşık 10 sigara
Finalin Sağlık Skoru
İspanya: 1
Arjantin: 0
Duman: 82.500 seyirciyi etkileyebilecek kadar yoğunİlk yarı: 0,3 sigara
Normal süre: 0,6 sigara
Uzatmalarla maç: 0,8 sigara
Bu değerler gerçek sigara tüketimi hesabı değildir. Haberdeki tam günlük maruziyet benzetmesinden oluşturulmuş temsili bir düz orantıdır. Gerçek maruziyet; havadaki partikül yoğunluğuna, kişinin bulunduğu noktaya, stadyumda kalma süresine ve sağlık durumuna göre değişebilir.
New York yetkilileri dışarıda geçirilen sürenin sınırlandırılmasını, ağır egzersizden kaçınılmasını ve çocuklar, yaşlılar ile solunum yolu hastalığı bulunan kişilerin korunmasını istedi. Kent genelinde KN95 maske dağıtımı da yapıldı.
Sağlıcakla kalın.